Poważny dyskurs filozoficzno-teologiczny, w kontekście współczesnej polityki europejskiej, zapewnili organizatorzy seminarium zatytułowanego „Dokąd zmierza Europa”, Gubernator Starego Zakonu Świętego Jerzego książę Gundakar Liechtenstein i Kanclerz hrabia Piotr Stolberg, które miało miejsce w dniach 28-31.08.2025 w Kirchschlag koło Linzu. Dobór referentów i uczestnicy sprawili, że wymiar teologiczny zdominował toczącą się dyskusję, chociaż tytuł konferencji zapowiadał jej raczej polityczny charakter. W dużej mierze na te tory całą debatę wprowadził referat otwierający ks. prof. Piotra Schallenberga „Chrześcijańskie prawo naturalne i odniesienie do Boga jako fundament Europy”. Wszyscy kolejni mówcy nawiązywali, czy to W sensie teologicznym, prawnym czy politycznym, do źródeł cywilizacji europejskiej wypływających z Jerozolimy, Aten i Rzymu. Chociaż o islamie szerzej mówił, dopiero pod koniec sesji, lazaryta ojciec Józef Herget, misjonarz pracujący wiele lat w Turcji, to wątek ten przewijał się od początku dyskusji.
Mówiąc o współczesnej europejskiej tożsamości, kształtującej się po upadku Imperium Romanum, trudno było nie wspomnieć o islamie, którego pochód na nasz kontynent powstrzymała zwycięska bitwa pod Poitiers w 732 r. Inwazja mahometan na Europę została, jak pokazała historia, tylko chwilowo powstrzymana, dowiódł tego upadek Konstantynopola. Punktem zwrotnym na miarę Poitiers była wiktoria Sobieskiego pod Wiedniem, pod koniec siedemnastego wieku.
Trzecia fala islamizacji Europy zaczęła się w drugiej połowie XX wieku. Najniebezpieczniejsza, ponieważ skuteczna i nie tylko, że niesłabnąca, ale nasilająca się i to przy wsparciu centralnych instytucji europejskich.
Wykład dr Wolfganga Baumanna „Geopolityczne znaczenie Europy, Teoria Heartlandu, Halforda Mackindera” opisał sytuację geopolityczną Europy i świata na przełomie XIX i XX wieku, kiedy Anglia była jeszcze globalnym mocarstwem. Mackinder przewidział upadek Brytyjskiego Imperium, wskazując na technologiczną porażkę w rywalizacji Anglii z Niemcami.
Halford Mackinder, brytyjski politolog, sformułował koncepcję Heartlandu, Wyspy Świata (Serca Świata), wygłaszając wykład podczas posiedzenia Królewskiego Towarzystwa Geograficznego w 1904 roku w Londynie. Według tej koncepcji Heartland, obszar obejmujący Rosję, Chiny, środkową Azję z Iranem in Pakistanem, miał być ostoją przyszłego światowego porządku. I wojna światowa wywróciła światowy porządek do góry nogami, koncepcja Mackindera nie miała szans się ziścić z uwagi na rewolucję bolszewicką. Jednak autor nie złożył broni, w książce „Demokratyczne ideały a rzeczywistość” wydanej w 1919 roku zawarł taką sentencję: „Kto rządzi Europą Wschodnią, rządzi Heartlandem; kto rządzi Heartlandem, rządzi Wyspą-Światem; kto rządzi Wyspą-Światem, rządzi światem.” W latach II wojny światowej w opozycji do „Heartandu” amerykański politolog Nicholas Spykman przedstawił koncepcją Rimlandu – Obrzeży, jako siły przewodniej świata. Wsparcie jakie otrzymuje Rosja ze strony Chin i Iranu, w walce o Europę Wschodnią jednoznacznie potwierdza tezy Mackindera. Wojna nie toczy się tylko o kilka obwodów wschodniej Ukrainy.
Obecność delegacji Rycerskiego Zakonu Korony Polskiej spowodowała, że wątek polski był obecny podczas debaty otwartej, natomiast wątek monarchistyczny był szeroko dyskutowany w kuluarach sesji. Na zakończenie obrad zebrani zostali pokrótce poinformowani o obchodach Millennium Królestwa Polskiego, a Gubernator Zakonu Św. Jerzego książę Gundakar Liechtenstein otrzymał pamiątkową statuetkę Bolesława Chrobrego.
Trzydniową konferencję kończyła wizyta w prywatnym Książęcym Muzeum Rodziny i Miasta Starhemberg w Eferding. Wydarzenie wyjątkowe z uwagi na lokalizację i rodzaj tej placówki. Mieści się w prywatnym zamku książąt Starhemberg, znaczna część zbiorów to pamiątki rodzinne liczące sobie po kilkadziesiąt i kilkaset lat. Wiele z tych bardzo osobistych artefaktów zostało uzupełnionych o podobne przedmioty z epoki, np. meble, zbroje, broń, mundury, przedmioty osobistego użytku, dokumenty. Wyróżnieniem szczególnym dla uczestników konferencji i Zakonu Św. Jerzego była możliwość odwiedzenia prywatnej części zamku po której oprowadzał osobiście książę Jerzy Adam.
Mocną stroną konferencji, obok doskonale przygotowanych wykładów, wspaniałych widoków otaczających nas Alp, była świetna austriacka kuchnia.
Jan Skowera
